Bericht uit Frankrijk van Jean-Claude

Look Matisse 2T

Look Matisse 1

Terwijl uit verschillende delen van de wereld de gruwelen die blijkbaar tot het idioom van het mensdom behoren dagelijks tot ons komen, bezinnen sommigen zich in de sereniteit van kunstzinnige oorden om geestelijk te verfrissen van al die ellende. Zo ontving de redactie van Filantropius onderstaand bericht van de vaste lezer Jean-Claude:

Beste Filantroop,

U weet dat ik graag kunst zie …en zo.

Mocht U een item plaatsen over op vakantie gaan, ver weg of dichtbij,

en mensen die zich dan vervelen een gelegenheid tot bezinning wilt meegeven.

Mijn tip in deze is een bezoek aan La chapelle du Rosaire in Vence.

De dominicaner nonnen zullen u, streng, maar met open armen ontvangen.

Voorheen tipte ik u reeds de kruisweg van Aad de Haas.

Welnu op een wand, van de geheel door Matisse verzorgde kapel van de zusters, staat ook een kunstige kruisweg.

Groeten uit Frankrijk van Jean-Claude.

Daarom hier en terwijl de zon de komende dagen Frans zal schijnen, aandacht aan de beroemde Franse exponent van het Fauvisme Henri Matisse en diens werk aan La chapelle du Rosaire in Vence.

chapelle-du-rosaire (1)

chapelle-du-rosaire

De schilders van Les Fauves, onder wie ook de Nederlander Kees van Dongen, braken met de tot dan bestaande schildertradities, die erop gericht waren alles wat te zien of te fantaseren was, zo precies mogelijk en met een eigen interpretatie uit te beelden.

De geboorteperiode van Henri Matisse viel in een tijdperk dat de ontwikkelingen en nieuwe inzichten in de psychologie van de mens, de schilderkunst, en ja ook de muziek, in versneld tempo deden vernieuwen. Een zonder Sigmund Freud ook geen Egon Schiele en Oskar Kokoschka, is wellicht geen al te vergezochte stelling.

Duurde voordien een stijlperiode soms eeuwen, sedert het impressionisme een oerknal in de schilderkunst gaf, ging het ongekend snel met de ontwikkelingen in de kunst. De gotiek, de renaissance en de barok duurden enkele eeuwen, het impressionisme duurde enkele decennia, de art nouveau nauwelijks veel meer dan een decennium. De ontwikkelingen gingen met horten en stoten en niet ontdaan van de hevige emoties die de reeks grote slachtofferaantallen eisende oorlogen en revoluties veroorzaakt hebben.

Zo ontstond kort na de Frans-Duitse oorlog, die er uiteindelijk toe leidde dat het Franse Keizerrijk onder Napoleon III weer republiek werd en een pokkenepidemie waaraan 500.000 slachtoffers ten offer vielen, een revolte.

De Parijs verviel aan het eind van die oorlog in de wanorde van de zogeheten Parijse Commune, die uiteindelijk in bloed en honger gesmoord werd. Door regeringstroepen werden naar schatting 30.000 mensen geëxecuteerd.

Kunst liet zich door de hieruit ontstane hevige emoties sterk beïnvloeden en de drang om slechts mooi en vertederend te schilderen maakte plaats voor de emotie en dus de expressieve en zelfs duistere kanten van de mens.

Niet iedere kunstenaar plooide zich ernaar; van de Nederlandse schilder Matthijs Maris die nog met eigen ogen in zijn periode van de Parijse Commune heeft moeten aanschouwen dat de hongerende mens ratten at, is bekend dat hij terug in Nederland weliswaar werken geschilderd heeft die door een mystieke geest aangeschoten leken te zijn, het expressionisme heeft hij aan zich voorbij laten gaan. En het moet dan ook niet onwaarschijnlijk geacht worden dat de Franse geaardheid met een tikkeltje meer pathos reageerde op de wrede momenten van die tijd dan de Nederlandse. Misschien daarom ook dat in de snel elkaar opvolgende vernieuwingen in de Schilderkunst Parijs het Mekka werd waar iedere kunstenaar naartoe trok die iets dieper wilde gaan dan in het eigen land gebruikelijk was.

Het Fauvisme waarin Henri Matisse schitterde is dan ook niet los te denken van de twee wereldoorlogen die Frankrijk na de Frans-Duitse oorlog wederom rampspoed brachten, maar in plaats van in bloed te smoren in een emotioneel coloriet oploste.

Dat Matisse deze coloriet achterwege liet in de door hem geschilderde sacrale personages die de wanden van de kapel sieren, mag doen vermoeden dat het de schilder na een doodvermoeid leven vol oorlogen aan moed ontbrak deze nog coloristisch in te vullen. Maar zoals dat altijd met kunst is, is dit slechts een persoonlijke interpretatie die het wellicht verdient genegeerd te worden.

Laten we in ieder geval bedenken dat kunst de menselijke geest optilt boven het aardse geweld dat maar niet verdwijnen wil en dat we daar dan maar enig moed uit dienen te putten.

Van hieruit wensen we Jean-Claude een in aangename rust ademende vakantie toe, daar in de pastorale vredigheid van La chapelle du Rosaire.

 

 

 

Advertenties

One Comment to “Bericht uit Frankrijk van Jean-Claude”

  1. Bericht uit Spanje
    Een bijzonder schilderij van Jheronimus Bosch komt naar Rotterdam voor een tentoonstelling in Museum Boijmans Van Beuningen. Bij hoge uitzondering leent het Prado Museum in Madrid het topstuk uit.
    Het werk verlaat voor het eerst in 450 jaar Spanje.

    Het drieluik De Hooiwagen moet dé publiekstrekker worden van de tentoonstelling Van Bosch tot Bruegel.

    http://www.rijnmond.nl/nieuws/05-10-2015/spanje-leent-topstuk-voor-het-eerst-450-jaar-uit

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: