Johannes Vermeer voorloper van Han van Meegeren?

two_praxedisDe schilder Han van Meegeren staat historisch te boek als een meester-vervalser van Johannes Vermeer (31 oktober 1632 -15 december 1675). En het waren gezaghebbende experts die zich door Van Meegeren hebben laten bedotten en de eeuwigheid ingaan als stuntelende kunstexperts. Nu het aan Vermeer toegeschreven schilderij Sint Praxedis in Londen als een echte Vermeer voor 7,8 miljoen euro geveild is, zullen sommige kunstexperts die vonden dat deze Vermeer er geen was, zich misschien achter de oren krabben en zich de flaters met Van Meegeren herinneren. Maar onderzoekers van het Rijksmuseum en de Vrije Universiteit hebben het sein groen afgegeven en dus is het nu een onechte echte Vermeer.

Maar de twijfels blijven. En niet geheel onterecht, want het werk ademt zelf een vervalsersmentaliteit. Het is in een barokperiode doch in een laatrenaissancistische typologie geschilderd naar het gelijknamige werk van de Italiaanse schilder Felice Ficherelli (30 Augustus 1605 – 5 Maart 1660). Het werk moet dus door Vermeer zittende voor het origineel geschilderd of eerst tot in de details voorgetekend zijn, zodat het in zijn atelier behoorlijk precies uitgewerkt kon worden.

Een hele klus gezien de lastige reismogelijkheden van die tijd. Bovendien is de schilder nimmer in Italië geweest maar was hij beïnvloed door het Caravaggisme, een stroming die haar naam dankt aan de Italiaanse schilder Michelangelo Merisi da Caravaggio (29 september 1571 – 18 juli 1610).

Beïnvloeding uit bewondering voor vroegere meesters was in die dagen ongeveer net zo vanzelfsprekend, als het Nederlandse napapagaaien van de Amerikaanse hits in de jaren zestig van de vorige eeuw, toen de The Everly Brothers nog eens dunnetjes overgedaan werden door de Blue Diamonds. Tijdens de hoogconjunctuur van de schilderkunst, zeg maar de periode van de gotiek, renaissance en barok, was het schering en inslag (om er nog eens een oude ambacht bij te halen), thema’s van andere schilders nog eens over te doen.

In de opleiding tot kunstenaar was het ook heel gewoon dat er gezeten voor een werk van een vroegere meester een werk gekopieerd werd om het vak goed onder de duim te krijgen. Op zich is het maken van een kopie van een vroeger werk dus geen novum, maar je moet het wel in levende lijve gezien hebben om het te kunnen kopiëren.

Tenzij de versie van Ficherelli zelf op reis ging, wat in die dagen geen algemeen gebruik was van schilderijen, blijft het raadselachtig hoe het kon dat Vermeer een zo precies, zij het een meer clair-obscur getoonzette versie van het werk wist te maken. Het toeschrijven aan Vermeer wordt dan ook meer gevoed door de technische aspecten van het werk dan door de logische. Mocht het werk toch geen Vermeer zijn, dan is het weliswaar een mooi werk, maar veel te duur en is de koper in de veiling genomen. Is het een echte Vermeer, dan valt de schilder ironisch genoeg min of meer te zien als een voorloper van Van Meegeren.

Nu maar op weg naar dat andere mysterie met het oeuvre van Vermeer. Maakte hij nu wel of geen gebruik van de camera obscura. Een primitieve voorloper van de fotocamera, maar dan niet met lichtgevoelig materiaal achter de lens, maar een mens met schildermaterialen. In het laatste geval is de schilder dan niet alleen een vervalser, maar ook nog een obscure oplichter.

Het is maar goed dat in de dagen van Vermeer geen Radar, Consumentenbond en VARA’s Kassa waren. Die hadden er meteen werk van gemaakt en de schilder aan de schandpaal genageld.

Van onze kunstrecensent P.A. Stiche.

 

 

 

 

 

Advertenties

One Comment to “Johannes Vermeer voorloper van Han van Meegeren?”

  1. De oorspronkelijke locatie van het wereldberoemde Straatje van Vermeer is ontdekt. Het exacte adres blijkt de Vlamingstraat in Delft te zijn, ter hoogte van de huidige nummers 40 en 42.

    http://www.telegraaf.nl/binnenland/24764141/__Adres_van_Het_straatje_van_Vermeer_is_ontdekt__.html

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: